Nghị quyết số 19-NQ/TW xác lập mô hình phát triển mới cho Việt Nam, chuyển từ đổi mới mô hình tăng trưởng sang đổi mới mô hình phát triển quốc gia, hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Hoạt động sản xuất của Công ty TNHH Điện tử SHDC.
Bước chuyển mình mạnh mẽ
Sau 40 năm đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước đã đạt nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Từ một nền kinh tế kém phát triển, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế phát triển năng động với quy mô GDP tăng trưởng mạnh.
Năm 2025, quy mô GDP đạt 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới và đứng thứ 4 trong ASEAN. Tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người năm 2025 đạt 4.970 USD.
Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao, khẳng định những bước tiến quan trọng của nền kinh tế sau gần bốn thập kỷ đổi mới.
Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, mô hình phát triển của Việt Nam vẫn còn dựa nhiều vào mở rộng đầu tư, khai thác tài nguyên, lao động chi phí thấp và gia công, lắp ráp.
Năng suất lao động, trình độ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng lực tự chủ chiến lược cũng như hiệu quả quản trị quốc gia vẫn còn những hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Trong khi đó, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030, tạo nền tảng để thực hiện mục tiêu phát triển đến năm 2045. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình phát triển với những bước đột phá mang tính chiến lược.
Từ yêu cầu thực tiễn đó, Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam.
Đây là lần đầu Trung ương ban hành nghị quyết chuyên đề về mô hình phát triển quốc gia, xác lập đầy đủ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp tổng thể nhằm tạo lập mô hình phát triển phù hợp với yêu cầu của đất nước trong giai đoạn mới.
Nghị quyết số 19-NQ/TW đánh dấu bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển khi chuyển từ yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng sang đổi mới mô hình phát triển quốc gia. Theo đó, thay vì chỉ tập trung vào tốc độ và chất lượng tăng trưởng kinh tế, nghị quyết hướng tới xây dựng nền tảng phát triển dài hạn, bền vững và tự chủ hơn.
Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh quyết tâm phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng từ 10% trở lên, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, việc làm, thu nhập và an sinh xã hội.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: "Đổi mới mô hình phát triển không chỉ là điều chỉnh tăng trưởng, mà là đổi mới cách tạo ra, phân bổ và thụ hưởng thành quả phát triển; lấy Nhân dân và con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu, động lực".
Quan điểm này thể hiện rõ việc tăng trưởng kinh tế vẫn là nhiệm vụ trung tâm nhưng không còn là mục tiêu duy nhất. Mục tiêu cao hơn là xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, có năng lực cạnh tranh cao, phát triển nhanh và bền vững. Đồng thời, trọng tâm phát triển được mở rộng từ lĩnh vực kinh tế sang phát triển đồng bộ các trụ cột về kinh tế, xã hội, văn hóa, con người, môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Điều đó cũng đồng nghĩa với việc chuyển căn bản từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, trong đó giá trị gia tăng được tạo ra chủ yếu từ tri thức, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thay vì dựa vào lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên.
Nghị quyết số 19-NQ/TW đặt ra các mục tiêu cụ thể theo từng giai đoạn. Đến năm 2030, hoàn thành các nền tảng cho mô hình phát triển mới trên các lĩnh vực, phù hợp với trình độ phát triển của nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao.
Đến năm 2035, hoàn thành cơ bản quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển đất nước tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập; hình thành đồng bộ các mô hình thành phần trên các lĩnh vực.
Đến năm 2045, hoàn thành chuyển đổi sang mô hình phát triển đất nước tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững, hội nhập; các mô hình thành phần trên các lĩnh vực được vận hành đồng bộ, hài hòa, hiệu quả; Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Định hướng tầm nhìn đến năm 2130 là xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia xã hội chủ nghĩa phát triển trình độ cao, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc, có năng lực sáng tạo và sức sống trường tồn, có đóng góp xứng đáng cho nhân loại.
Nghị quyết yêu cầu lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu.
Vận hành theo cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ"
Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng mô hình phát triển Việt Nam tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập, Nghị quyết số 19-NQ/TW xác định việc đổi mới mô hình phát triển phải được vận hành đồng bộ theo cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ", dựa trên nền quản trị quốc gia hiện đại và mối quan hệ hài hòa, hiệu quả giữa Nhà nước, thị trường và xã hội.
Nghị quyết đề ra 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp gồm hoàn thiện thể chế, quản trị quốc gia và hệ thống chính trị; phát triển kinh tế; phát triển xã hội; phát triển văn hóa và con người; bảo vệ môi trường sinh thái; tăng cường quốc phòng, an ninh; đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Theo các chuyên gia, thành công của quá trình chuyển đổi mô hình phát triển phụ thuộc trước hết vào thể chế và quản trị quốc gia. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự chuyển hóa thành năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng thông qua những cơ chế cụ thể để đưa tri thức vào sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó là vai trò của Nhà nước kiến tạo gắn với phát huy đầy đủ cơ chế thị trường, trong đó kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng nhất. Đồng thời, việc thu hút đầu tư nước ngoài cần gắn với chuyển giao công nghệ nhằm nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế thay vì chỉ tập trung thu hút vốn.
Một điểm nổi bật của Nghị quyết số 19-NQ/TW là khả năng kết nối, đồng bộ hóa các chủ trương lớn của Đảng thành một chỉnh thể thống nhất trong tư duy phát triển.
Theo đó, đổi mới mô hình phát triển được đặt trên nền tảng xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả thông qua sắp xếp tổ chức và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu của tăng trưởng theo chiều sâu theo Nghị quyết số 57-NQ/TW; xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, khoa học, minh bạch nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực theo Nghị quyết số 66-NQ/TW.
Đồng thời, việc phát huy giá trị văn hóa và con người được xác định là nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho phát triển nhanh, bền vững theo Nghị quyết số 80-NQ/TW. Trên nền tảng đó, Nghị quyết số 19-NQ/TW đặt các trụ cột về thể chế, quản trị, kinh tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, văn hóa và con người trong một chỉnh thể thống nhất, qua đó hình thành hệ sinh thái phát triển quốc gia.
Khi các chủ trương lớn của Đảng được triển khai đồng bộ, các nguồn lực và động lực phát triển sẽ được kết nối, bổ trợ lẫn nhau, tạo sức mạnh cộng hưởng và hình thành năng lực phát triển mới.
Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 19-NQ/TW và thông điệp trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc xây dựng mô hình phát triển mới của Việt Nam, trong đó tăng trưởng kinh tế gắn với đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và mục tiêu cao nhất là không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống, hạnh phúc của Nhân dân.
TT (tổng hợp)