Xã Chí Minh

Trong dòng chảy mạnh mẽ của thời đại số, khi chỉ một cú chạm màn hình có thể mở ra cả “kho tri thức khổng lồ”, thói quen đọc sách giấy truyền thống đang đứng trước nhiều thay đổi. Sự tiện lợi của thiết bị điện tử, mạng xã hội và các nền tảng giải trí trực tuyến khiến thời gian dành cho sách của không ít học sinh bị thu hẹp. Tuy vậy, tại nhiều trường học và địa phương, trong đó có xã Chí Minh, văn hóa đọc vẫn đang được bền bỉ gìn giữ và làm mới bằng những cách tiếp cận linh hoạt, sáng tạo.

Tại Hải Phòng, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4 năm nay được tổ chức kéo dài từ 15/4 đến 15/5 với hàng loạt hoạt động như cuộc thi kể chuyện theo sách, Đại sứ văn hóa đọc, hội thi vẽ tranh theo sách, giao lưu, tọa đàm về sách… Điểm đáng chú ý là các hoạt động không chỉ dừng lại ở hình thức truyền thống, mà đã có sự kết hợp rõ nét với công nghệ, tạo nên không gian đọc mở, đa chiều và gần gũi hơn với giới trẻ.

Gắn với phong trào chung của thành phố, xã Chí Minh triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng như Ngày hội đọc sách, cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc và hội thi vẽ tranh theo sách dành cho thiếu nhi. Điều dễ nhận thấy là không khí đọc sách không còn bó hẹp trong thư viện hay lớp học, mà đã lan tỏa ra sân trường, qua các video giới thiệu sách, các tiết mục kể chuyện sáng tạo và những sản phẩm học tập mang tính tương tác cao.

Tại Trường Tiểu học An Thanh – một trong những điểm sáng của phong trào, học sinh không chỉ đọc sách mà còn “sống cùng sách” thông qua các hoạt động kể chuyện, giới thiệu sách và làm video minh họa. Những cuốn sách vốn tưởng chừng khô khan đã được các em “kể lại” bằng giọng nói, hình ảnh và cả công nghệ số. Em Nguyễn Minh Anh, học sinh lớp 5, chia sẻ với sự hào hứng: “Trước đây em chỉ đọc sách để biết nội dung, nhưng khi tham gia kể chuyện và làm video, em phải hiểu sâu hơn, tưởng tượng nhiều hơn. Có những câu chuyện về Bác Hồ, về những tấm gương tốt khiến em rất xúc động. Em thấy đọc sách không chỉ là học mà còn là cách để mình trở thành người tốt hơn.”

Ở góc nhìn của giáo viên, sự thay đổi này mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc hình thành thói quen đọc và phát triển năng lực học sinh.

Thầy giáo Nguyễn Tiến Toản, Phó hiệu trưởng trường Tiểu học An Thanh cho biết:  “Điều đáng mừng là học sinh không còn coi việc đọc sách là nhiệm vụ bắt buộc, mà dần trở thành nhu cầu. Khi các em được tự quay video, kể chuyện, trình bày ý tưởng, các em chủ động tìm đọc sách nhiều hơn để có nội dung tốt. Công nghệ nếu được định hướng đúng sẽ trở thành cầu nối giúp văn hóa đọc lan tỏa mạnh hơn.”

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy một thách thức không nhỏ: sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các thiết bị điện tử và nội dung giải trí nhanh. Nhiều học sinh có xu hướng “đọc nhanh – xem nhanh – quên nhanh”, trong khi sách đòi hỏi sự kiên nhẫn và chiều sâu.

Từ thực tiễn đó, việc đưa văn hóa đọc vào môi trường học đường theo hướng tích hợp với công nghệ được xem là hướng đi phù hợp. Thay vì đối lập giữa “đọc sách” và “công nghệ”, các trường học đang từng bước kết hợp cả hai, biến sách trở thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo số, và ngược lại, công nghệ trở thành công cụ để lan tỏa tri thức từ sách.

Những hoạt động tại xã Chí Minh và Trường Tiểu học An Thanh cho thấy một cách tiếp cận mới: không chỉ “khuyến khích đọc sách”, mà là xây dựng một hệ sinh thái văn hóa đọc, nơi học sinh được trải nghiệm, sáng tạo và chia sẻ. Từ đó, mỗi trang sách không chỉ dừng lại ở tri thức, mà còn trở thành điểm khởi đầu cho tư duy, nhân cách và ước mơ của thế hệ trẻ trong thời đại số.

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, việc nuôi dưỡng văn hóa đọc không còn là câu chuyện của riêng thư viện hay nhà trường, mà là hành trình chung của gia đình, nhà trường và xã hội – để sách vẫn luôn giữ được vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của con người, dù công nghệ có phát triển đến đâu.